Türkiye’de eğitim seviyesi yükseldikçe iş bulma olanaklarının azaldığına dair çarpıcı veriler ortaya kondu. Yeniçağ Gazetesi’nin haberine göre, ülkemizde üniversite diplomasına sahip işsizlerin sayısı, diğer işsiz grupları geride bıraktı. Eğitimdeki artış, işgücü piyasasında diploma enflasyonuna yol açarak, mezunları daha düşük maaşlarla ve kendi alanlarının dışında çalışmaya zorlamakta. İş bulma süresi ise ortalama 9 ayı buluyor.
İLKE Vakfı Eğitim Politikaları Araştırma Merkezi (EPAM) tarafından açıklanan Eğitim İzleme Raporu, OECD ülkelerindeki yüksek eğitim düzeyinin işsizlik oranlarını düşürdüğünü, ancak Türkiye’de durumun tam tersine işlediğini ortaya koydu. Yükseköğretim mezunlarının işsizlik oranı yüzde 9,1 iken, lise altı eğitim almış olanların işsizlik oranından yüzde 7,3 daha yüksek. Rapor, yükseköğretim kontenjanlarındaki artışın, ekonominin yarattığı nitelikli iş sayısından fazla olmasından kaynaklandığını belirtiyor. Bu dengesizlik, mezunların pazarlık gücünü zayıflatıyor ve maaşlarda aşağı yönlü baskılar oluşturuyor.
Eğitim alanında kaydedilen gelişmelere rağmen, yükseköğretim mezunları arasındaki yoksulluk oranı 2006 yılında yalnızca yüzde 1,3 iken, 2020’de yüzde 5,1’e çıkarak 2025’te 4,6 seviyesine geriledi. Mezunların iş bulma süreleri de farklılık gösteriyor; sağlık ve sosyal hizmetler alanında bu süre ortalama 8,9 ay iken, bilişim teknolojileri ve mühendislik alanında 11-12 ay, eğitim fakültesinden mezun olanların 12,6 ay, sanat ve beşeri bilimler 16 ay, sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon 18,1 ay, iş yönetimi ve hukuk 18,7 ay gibi uzun bir süreyi kapsıyor. Bu durum, mezunların yetkinliklerinin körelmesine ve iş bulma umudunun azalmasına neden olmaktadır.
Türkiye’de her beş yükseköğretim mezunundan biri, eğitiminde edindiği becerilere göre daha basit işlerde çalışmak zorunda kalıyor. Ne eğitimde ne de istihdamda olan gençlerin oranı yüzde 26,7 ile OECD ortalamasının iki katından fazla. 18-24 yaş grubundaki gençlerde bu oran yüzde 31,4’e yükseliyor. Türkiye’nin eğitim durumu, Fransa, İspanya ve İtalya gibi ülkelerle kıyaslandığında daha olumsuz bir tablo sergiliyor. Gençlerin yüzde 17,7’si eğitimini yarıda bırakıyor veya bölüm değiştiriyor ve bunun nedeni ekonomik koşullardaki zorluklardır; bu oran ise yüzde 22,5 olarak belirtiliyor.
