Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasında tırmanan askeri ve siyasi gerilim, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat risklerini tetikleyerek küresel petrol fiyatlarında yukarı yönlü sert hareketlere yol açıyor.
Küresel enerji arz güvenliğine yönelik endişelerle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 86 doların üzerine çıktı. Sektör analistleri, Ortadoğu’daki çatışma ortamının daha da derinleşmesi ve stratejik enerji altyapılarının hedef alınması durumunda petrol fiyatlarının yeniden 100 dolar seviyesine yaklaşabileceğini belirtiyor.
GERİLİM ÜÇÜNCÜ GÜNÜNDE DE TIRMANDI
Petrol fiyatlarındaki yukarı yönlü hareketlilik, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden devreye sokması ve Tahran yönetiminin bölgedeki ABD askeri unsurlarını hedef alan saldırılar gerçekleştirmesiyle üst üste üçüncü işlem gününde de sürdü.
Jeopolitik risklerin arz endişelerini körüklemesiyle birlikte Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1’e yakın değer kazanarak 85 doların üzerinde işlem görüyor. Brent petrol, bir önceki işlem gününü de yaklaşık yüzde 2 yükselişle son bir ayın en yüksek kapanış seviyesinde tamamlamıştı.
HÜRMÜZ BOĞAZI ALARMI
Fiyat artışlarındaki en kritik etken, küresel ticaretin can damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda arz kesintisi yaşanabileceği korkusu oldu. ABD-İsrail bloku ile İran arasındaki çatışmalar başlamadan önce, dünya genelindeki petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) nakliyatının yaklaşık beşte biri bu kritik su geçidinden sağlanıyordu.
ABD ordusu, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari taşımacılığa yönelik saldırılarda kullanılan askeri kapasiteleri zayıflatmak amacıyla İran hedeflerine yönelik yeni hava operasyonları düzenlediğini duyurdu. İran ise geçtiğimiz hafta tırmanan çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı’nı yeniden deniz trafiğine kapattığını açıkladı. Bu karar, haziran ayında sağlanan hassas ateşkesin fiilen sona erdiğini gösterirken küresel piyasalardaki tedarik endişelerini artırdı.
TRUMP’TAN ENERJİ TESİSLERİNE DOĞRUDAN TEHDİT
ABD Başkanı Donald Trump, Fox News kanalına verdiği röportajda İran’ın enerji altyapısına henüz tam anlamıyla müdahale etmediklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Enerji hedeflerini en sona bırakacağım ama sonunda onları da vuracağız.”
Trump, Tahran yönetiminin masaya dönmemesi durumunda enerji santralleri ile köprülerin hedef alınacağını açıkça beyan etti. Diğer taraftan İran ordusu, Ürdün’deki Azrak Üssü’nde yer alan ABD askeri unsurlarına insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlediğini iddia etti. Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı (Pentagon) ise bu iddiaya dair henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ayrıca İran Devrim Muhafızları, Bahreyn ve Kuveyt’teki askeri mühimmat depolarını hedef aldığını öne sürdü. Reuters haber ajansı, bu iddiaların bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadığını aktardı.
ANALİSTLERDEN 100 DOLAR SENARYOSU
CNBC-e’de yer alan habere göre; Phillip Nova Kıdemli Piyasa Analisti Priyanka Sachdeva, fiziki petrol piyasasında mevcut arzın şu an için yeterli olduğunu ancak Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak yeni bir tıkanmanın veya İran petrol ihracatına yönelik ek yaptırımların risk algısını hızla yukarı çekeceğini bildirdi.
KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer ise bölgedeki enerji altyapılarının zarar görmesi durumunda petrolün kısa vadede yeniden 100 dolar seviyesine yaklaşmasının güçlü bir olasılık olduğunu kaydetti. Waterer, diplomatik kanalların çalışması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden ulaşıma açılması durumunda ise Brent petrolün varil fiyatının 75-80 dolar bandında dengelenebileceğini ifade etti.
