Yusuf Arslan
6 Haziran 2026
Yüzyıllar boyunca birçok medeniyetin kalıntılarını barındıran ve tarihi derinlikleriyle dikkati çeken Kudüs, son derece heyecan verici bir keşifle yeniden gündeme geldi. Sıradan bir inşaat projesi sırasında gerçekleştirilen kazı çalışmaları, işçilerin kullandığı makinelerin kepçesine takılan bir boşluk sayesinde, tarihi bir tünelin varlığını gün yüzüne çıkardı. İsrail Eski Eserler Kurumu (IAA), Ramat Rachel arkeolojik alanının hemen kuzeyinde yapılan kazılarda, kayaya kazılmış 50 metrelik bir tünel keşfedildiğini resmi olarak duyurdu.
Bu tünelin, İncil’de bahsedilen Yahuda Krallığı’nın tarihle bağlantılı önemli arkeolojik alanlarının tam ortasında bulunması, keşfi daha da ilginç kılıyor. Sert kayaya son derece hassas bir şekilde oyulmuş olan bu tünel, 50 metre uzunluğunda, 5 metre yüksekliğinde ve 3 metre genişliğinde. Uzmanlar, modern mühendislik tekniklerinin olmadığı bir dönemde, bu denli büyük ve hatasız bir yapının inşa edilebilmesi için son derece gelişmiş mühendislik bilgisine, mükemmel bir organizasyona ve büyük devlet kaynaklarına ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
Arkeologlar, tünelin etrafındaki toprak ve moloz katmanlarını kaldırdıklarında, bu yapının yüzyıllar, belki de binlerce yıl önce kasıtlı bir şekilde doldurulduğunu keşfettiler. Kazıyı yöneten deneyimli arkeologlar Sivan Mizrahi ve Zinovi Matskevich, yaşadıkları şaşkınlığı şu sözlerle ifade ettiler: “Başlangıçta burada bir karst mağarası olduğunu düşündük. Fakat kazıya devam ettikçe, bu doğal oluşumun mükemmel bir yeraltı koridoruna dönüştüğünü gördük. Gerçekten heyecan verici bir keşif oldu! Mağaranın devamının sonsuz bir tünel olduğunu fark ettik. Ancak bazı bölümleri hâlâ tahrip olmuş durumda, bu yüzden tüm sırlarını henüz aydınlatamadık.”
Tarihçiler, yeraltı keşiflerinde genellikle “eski su sistemi” benzeri teoriler öne sürerken, bu tünelde su taşındığına dair bir iz olmaması, bu varsayımı geçersiz kılıyor. Şu anda iki ana teori üzerinde duruluyor:
1. **İmparatorluk Taş Ocağı**: Tünelin, dönemin büyük saray ve tapınaklarının inşası için gerekli olan kireç taşına ulaşmak amacıyla kazıldığı düşünülüyor. Tünelin tavandaki havalandırma şaftı ve tabandaki kalıntılar, bu teoriyi destekler nitelikte.
2. **Yarım Kalan Mega Proje**: Tünel, muhtemelen gizli bir askeri geçit olarak kullanılmak üzere inşa ediliyordu, ancak ani bir savaş veya çöküş nedeniyle inşaat tamamlanamadı ve proje yarım kaldı.
Bu gizemli tünel, Demir Çağı’ndan kalan önemli bir yapıya ve İslam dönemine kadar uzanan yerleşim izlerine sahip Tel Ramat Rachel’e sadece birkaç yüz metre mesafede bulunuyor. Tarihin en gizemli mühendislik projeleri arasında yer alan bu kayıp koridor, altında sakladığı sırları tamamen aydınlatana kadar bilim dünyasının merakını canlı tutmaya devam edecek.
