9 Haziran 2026 – Yusuf Arslan – ANKARA – Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) arasında, 18 yaş altı çocukların anne veya babalarının işyerlerinde sigortalı çalışması ve bu sürenin emeklilikte dikkate alınmaması konusundaki anlaşmazlık büyüyor. TBMM Dilekçe ve İnsan Hakları Karma Komisyonu’nda, KDK’nın tavsiye kararlarına uymayan SGK’nın temsilcileri dinlendi. Kamu denetçisi Abdullah Cengiz Makas, bu meseleyle ilgili aldıkları tavsiye kararını hatırlatarak, “Vatandaşın sistem içinde ödediği primler, yaşamını planlamasında belirleyici oluyor ancak emeklilik dönemine geldiğinde geçmişte değerlendirilen sigortalılık sürelerinin göz ardı edildiği kendisine bildiriliyor. Bu durum sadece teknik bir uyuşmazlık değil, temel hakların ihlali anlamına gelmektedir. Hukuki güvenlik, meşru beklentiler ve idareye güven sorunları ciddi bir şekilde ortaya çıkıyor” dedi.
Makas, 18 yaşından önce anne ve babasına ait işyerlerinde fiilen çalışmış bireylerin geçmişte kabul edilen sigortalılık sürelerinin emeklilik hesaplamalarında dışlandığını vurguladı. “SGK bunu belirli gerekçelere dayandırsa da asıl soru şu; bu kişiler fiilen çalışmış mı, çalışmamış mı? Eğer gerçekten çalışmışlarsa, sadece şekli eksiklikler nedeniyle anayasal güvence altındaki sosyal güvenlik haklarının yok sayılması adil değildir” şeklinde konuştu.
SGK Başkan Yardımcısı Engin Akyol, bu uygulamayı mevzuata dayandırarak savundu. Akyol, “Türk Medeni Kanunu’nun 345. maddesi gereğince, 18 yaşından küçük çocukların bir kayyumun katılımı ve hâkimin onayı olmadan babalarının yanında çalışması mümkün değildir” ifadelerini kullandı. Ayrıca, bu durumla ilgili çeşitli genelgelerin de bulunduğunu aktardı. Akyol, “Eğer çocuk babasının işyerinde çalışıyorsa, bu imkan şehirdeki eğitimli bir işyeri sahibi için geçerlidir. Ancak taşrada yaşayan, eğitim seviyesi düşük ve geliri az olan aileler için bu imkanlar maalesef mevcut değildir” dedi.
Kamu Denetçisi Abdullah Cengiz Makas, SGK temsilcilerinin açıklamalarının yanında, Danıştay 10. Dairesi’nde ilgili genelgeye dair bir davanın devam ettiğine dikkat çekti. “Vatandaşların mağduriyetleri artıyor ve KDK’ya sürekli şikayet başvuruları yapılıyor. SGK’nın şekilci yaklaşımından vazgeçip, fiili çalışma durumunu araştırması ve yargı kararlarına uyması gerekiyor” şeklinde görüş bildirdi.
SGK Emekli Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı Necmettin Öz, “2007 yılı Nisan ayında 0-2 yaş arası bildirimi yapılan çocuk sayısı sıfırdı. 2008 yılındaki reform sonrası ise bu sayı 5 bin 612’ye yükseldi. 15-17 yaş grubunda 2007 yılında çalışan sayısı 30 bin iken, 2008 yılında bu rakam 355 bine çıktı” bilgisini verdi. Öz, ilgili mevzuatta “fiili çalışan herkes sigortalıdır” ifadesinin bulunmadığını belirterek, “Hizmet akdine tabi olan çalışanları kabul ediyoruz. Bir akdin iki tarafı aynı kişi olamaz. Eğer bir çocuk kendi işyerinde sigortalı olarak çalışıyor ise, o zaman babası ya da annesiyle birlikte mahkemeye gitmesi gerekiyor” diye ekledi.
